Styl i narracja w noweli „A...B...C....” ostatnidzwonek.pl
      Nowele Orzeszkowej | inne lektury | kontakt | reklama | Wersja mobilna
streszczeniaopracowaniabohaterowieżycie i twórczość autoratest   

Jesteś w: Ostatni dzwonek -> Lektury -> Nowele Orzeszkowej

Styl i narracja w noweli „A...B...C....”

Styl dominujący w twórczości młodej Orzeszkowej nie był jeszcze w pełni rozwinięty, często retoryczny i afektowany zacierał kontury przedstawianej rzeczywistości. Jego rozwlekłość nie pozwalała czytelnikowi należycie śledzić akcji utworu. Treść była zbyt flegmatyczna bądź nadto uproszczona.

Praktyka nowelistyczna umożliwiła pisarce opanowanie stylu, dzięki czemu wzbogacił się jej warsztat literacki. Nowela jako specyficzny gatunek wymagała oszczędności słowa, doboru trafnych, skróconych określeń. Narracja musiała ulec kondensacji. Autor ze względu na wymóg techniki realistycznej objawiającej się obiektywizacją toku zdarzeniowego, nie mógł pozwolić sobie na natrętną obecność. Jego komentarz dotyczący przedstawianych wypadków i sytuacji musiał być także ograniczony. Naszkicowane wydarzenia powinny być tak przedstawione, by czytelnik sam mógł wyciągnąć wnioski.

Powyższe reguły nowelistka stosuje w „A... B...C...”. Nie ma w utworze rozciągniętych komentarzy autorskich, opisy postaci ujawniają ich cechy charakterologiczne, zarysowują konflikty wewnętrzne, odpowiadają danej sytuacji.

Główna bohaterka – Joanna Lipska prezentowana jako osoba poszukująca swojego miejsca w życiu, czuje się zagubiona, bezwartościowa: „Na co ja komukolwiek lub czemukolwiek przydać się mogę?” – rozważa. Jej rozterki odbija wymizerowany wygląd: „Młodą była i niewątpliwie ładną, lecz każdy znawca ludzi poznałby w niej od razu jedną z tych dziewcząt, w każdym mieście licznych, które nie bawią się i nie stroją nigdy, jadają niewiele, oddychają powietrzem wąskich ulic i ciasnych izdebek. (...) Często bywała głodną i miewała podarte obuwie, myśląc o kawałku chleba czy bułki albo o całych trzewikach (...)”. W momencie, gdy wciela się w rolę nauczycielki, jej wątpliwości znikają, praca „uatrakcyjnia” dziewczynę – „Wyglądała raźniej, zdrowiej i pogodniej. Obuwie jej nie było już nigdy podarte ani suknie tak zniszczone. Odkwitła.”


Dzięki takiej konstrukcji postaci i zdarzeń narratorka nie musi wyjaśniać odbiorcy celowości i przesłania utworu. Narracja prowadzona jest w trzeciej osobie, wzbogacona partiami dialogowymi, które nadają akcji określone tempo. Autorka często operuje kontrastem, wyjaskrawiając dzięki temu problematykę i wymowę utworu. Odgłosom szynku odpowiadają szepty uczących się w tajemnicy dzieci. Te dwa przeciwstawne światy zostały ukazane w symbolicznym skrócie. Czytelnik dostrzega aspekt moralny, wie, co ma podlegać jego krytyce. Jest to wyraźnie zaznaczone, lecz nie powiedziane wprost.

Fabuła noweli, jako krótkiej formy artystycznej, oscyluje najczęściej wokół jednego wątku – zdarzenia. To zdarzenie jest momentem przełomowym, może zmieniać losy bohaterów, lecz zawsze ciąży ku zakończeniu. Takim wydarzeniem w „A...B...C...” jest moment, gdy główna bohaterka decyduje się uczyć dzieci. W jej psychice następują wówczas pozytywne zmiany, sytuacja materialna rodzeństwa ulega poprawie, ale jednocześnie jest to punkt wyjścia do nadania dziełu struktury dramatycznej, bowiem decyzja dziewczyny zaprowadzi ją przed oblicze sądu. Wówczas akcja potoczy się prężniej, a cechować ją będzie pewne napięcie, w końcu ulegnie rozwiązaniu. Dzięki właściwej kompozycji Orzeszkowa akcentuje psychologizm postaci, tworząc miniaturowe portrety osobowościowe, przedstawione zdarzenia są zaś jasne i klarowne. Konstrukcja jest zwięzła i zamknięta.



On chce TO zrobić,
a Ty nie jesteś gotowa?

10 zdań, które pomogą Ci
zatrzymać chłopaka przy sobie!

Mój pierwszy raz...

Szybki test:

W noweli „A...B...C...” nie ma:
a) zaznaczonych kontrastów
b) trzecioosobowej narracji
c) rozciągniętych komentarzy autorskich
d) dialogów
Rozwiązanie

Orzeszkowa, tworząc w noweli „A...B...C...” miniaturowe portrety osobowościowe akcentuje:
a) zewnętrzność postaci
b) wagę jednostki w społeczeństwie
c) swój stosunek do jednostki
d) psychologizm postaci
Rozwiązanie

Konstrukcja noweli „A...B...C...” jest :
a) otwarta i zwięzła
b) otwarta i rozwlekła
c) rozwlekła i zamknięta
d) zwięzła i zamknięta
Rozwiązanie

Zobacz inne artykuły:

„A... B... C...”
Streszczenie noweli „A... B... C...”
Czas i miejsce akcji noweli „A... B...C...”
Charakterystyka Joanny Lipskiej
Problematyka noweli „A...B...C...”
Znaczenie tytułu „A... B... C...”
Styl i narracja w noweli „A...B...C....”
Charakterystyka pozostałych bohaterów noweli „A...B...C...”
Motywy literackie w noweli „A...B...C...”
Plan wydarzeń „A...B....C...”
Problem zaborów i rusyfikacji - tło historyczne noweli „A...B...C...”
Najważniejsze cytaty z noweli „A...B...C...”

„Dobra pani”
Streszczenie noweli „Dobra pani”
Czas i miejsce akcji „Dobrej pani”
Charakterystyka Heli
Charakterystyka panny Czernickiej
Charakterystyka Eweliny Krzyckiej
Kompozycja i styl „Dobrej pani” Elizy Orzeszkowej
Problematyka „Dobrej pani”
Znaczenie tytułu „Dobra pani”
Motywy literackie w „Dobrej pani”
Charakterystyka pozostałych bohaterów „Dobrej pani”
Plan wydarzeń „Dobrej pani”
Najważniejsze cytaty z „Dobrej pani”

„Gloria victis”
Streszczenie noweli „Gloria victis” („R. 1863”)
Geneza cyklu „Gloria victis”
Anielka Tarłowska - charakterystyka
Jagmin - charakterystyka
Marian Tarłowski - - charakterystyka
Romuald Traugutt - charakterystyka
Kompozycja i styl (stylizacja mitologiczna i biblijna, styl baśni) w noweli „Gloria victis”
Narracja w noweli „Gloria victis”
Problematyka noweli „Gloria victis”
Znaczenie tytułu „Gloria victis” (podtytuł „R.1863”)
Motywy literackie w „Glorii victis”
Plan wydarzeń noweli „Gloria victis”
Powstanie styczniowe (1863 – 1864) - tło historyczne noweli „Gloria victis”
Romuald Traugutt jako bohater narodowy i czołowa postać noweli „Gloria victis” – szkic historyczny
Najważniejsze cytaty z „Glorii victis”

„Tadeusz”
Streszczenie noweli „Tadeusz” („Obrazek wiejski”)
Tadeusz – charakterystyka
Czas i miejsce akcji noweli „Tadeusz”
Konstrukcja noweli „Tadeusz”
Problematyka noweli „Tadeusz”
Charakterystyka pozostałych bohaterów noweli „Tadeusz”
Znaczenie tytułu i podtytułu noweli „Tadeusz”
Motywy literackie w noweli „Tadeusz”
Plan wydarzeń noweli „Tadeusz”
Najważniejsze cytaty z noweli „Tadeusz”

Inne
Biografia Elizy Orzeszkowej
Nowelistyka Orzeszkowej
Nowela jako gatunek. Wyznaczniki
Kalendarium twórczości Orzeszkowej
Echa powstania styczniowego w twórczości Elizy Orzeszkowej
Bibliografia





Tagi: