Nowele Orzeszkowej | inne lektury | kontakt | reklama | Wersja mobilna
streszczeniaopracowaniabohaterowieżycie i twórczość autoratest   
Jesteś w: Ostatni dzwonek -> Lektury -> Nowele Orzeszkowej

Problematyka „Dobrej pani”

© - artykuł chroniony prawem autorskim autor: Ewa Petniak

Dobra pani, czyli zamożna dama - Ewelina Krzycka zamieszkiwała w małym miasteczku skrępowanym społecznymi stereotypami. Nie czuła się w nim szczęśliwa, ponieważ ciążyła jej samotność - od wielu była jest wdową. Otaczała się „pałacową” służbą i tymi, którym zwykła okazywać dobre serce. Ceniła sobie atmosferę większych miast, ponieważ mogła w nich afiszować się ze swoją dobroczynnością. Ongród nie był takim miejscem. Czasem wyjeżdżała do Włoch, powierzając sprawy majątkowe posesorowi. Krzycka posiadała jedną wielką namiętność – było nią pragnienie „czynienia dobrze”.

„Żądza czynienia dobrze była jedna z najwyżej drgających strun jej ducha. Dobroczynność sięgała w niej stopnia namiętności i wiele, wiele razy w życiu przynosiła jej uciechy moralne, zastępujące szczęście, którego nie zaznała nigdy. (...) Ona w wielkich miastach przywykła do dobroczynności pracowitej, czynnej pod wodzą światłych kierowników duchowych dokonywanej (...)” Dawała często hojne jałmużny, ale ten sposób ofiarności nie zadowalał jej. W pewnym momencie w Ongrodzie powstało Towarzystwo Dam Dobroczynnych. „Pani Ewelina, jako najnamiętniejsza zapewne mieszkanka miasta, do wzięcia udziału w czynnościach towarzystwa tego została wezwana. Była to pierwsza radość, jakiej od lat dwu doznała. Będzie wiec mogła czynić dobrze!”

Wskazano jej dzielnicę, w której miała wyszukiwać ubogich. W ten sposób stanęła kiedyś u progu chaty murarza Jana. Tutaj spostrzegła śliczną małą dziewczynkę - Helkę. Natychmiast zapragnęła jej dla siebie. Dziecko było sierotą i wychowywało się u wujostwa. Opiekunowie Helki szybko przystali na propozycję bogatej damy, by wzięła małą do siebie. Uznali, że kobieta zapewni jej przyszłość, wyedukuje i otoczy należną opieką. Los dziewczynki będzie lepszy niż los biednych dzieci. Krzycka rzeczywiście uczyła Helę języków obcych, przystosowywała do salonowego życia, zabrała na wycieczkę do Włoch.

„Pani Ewelina uczyła ją mówić po francusku, zgrabnie chodzić, siedzieć i jeść, ładnie ubierać lalki, gustownie dobierać kolory, do snu układać się w pozycji pełnej wdzięku, splatać rączki i oczy wznosić w górę przy modlitwie.” Z czasem jednak znudziła się dziewczynką, a zainteresowała pewnym utalentowanym Włochem. Odesłała więc „przeszkodę” do garderoby, gdzie wcześniej trafiły inne „ofiary” dobroczynności majętnej kobiety: służąca – panna Czernicka i psiak Elf. Ostatecznie Helka jako prawie dziesięciolatka ponownie znalazła się w chacie kuzynostwa. Czuła się tu nieszczęśliwa, była smutna i wychudzona, często chorowała i bardzo tęskniła za swoją „panią”. Nie rozumiała, że nagle można kogoś porzucić i przestać kochać.


Szkicując historię małej Helki, Orzeszkowa pragnęła zwrócić uwagę na kilka istotnych spraw, żywotnych zwłaszcza w okresie pozytywizmu. Program pozytywistów dotyczył nie tylko kwestii obrony polskości, kształtowania świadomości narodowej czy postulatu pracy, wiązał się również z problematyką wychowania i wykształcenia. Autorka nie wypowiada bezpośrednio swoich poglądów, lecz sugestywnie wskazuje konsekwencje niewłaściwego wychowania, a w zasadzie nieprzystosowania warunków wychowawczych do osoby z określonego środowiska społecznego. Człowiek nigdy nie będzie szczęśliwy, jeżeli pozbawi się go „naturalnej” podstawy jego egzystencji, jeżeli zostanie „wyrwany” z pewnego kręgu społecznego, gdzie nabył innych nawyków, zwyczajów, wypełniał inne obowiązki. Owo wyrwanie go z rodzimego środowiska, zabija jego tożsamość. Orzeszkowa krytycznie odnosi się do tak zwanego „wychowania salonowego”. Na przykładzie Helki wskazuje niepraktyczność takiego wychowania, nieużyteczność kształcenia manier, które okazują się zbędne w codziennym życiu. Mała bohaterka wraca później do chłopskiej chaty, a nawyki „wykształcone” na salonach, ironicznie i niemal tragicznie kontrastują z rzeczywistością. Dziecko jest zdezorientowane i zagubione. Rzeczy – podarunki od dobrodziejki: grzebień z kości słoniowej, kuferek, odzież wyglądają wręcz żałośnie w skromnym domostwie.

strona:    1    2    3    4  



On chce TO zrobić,
a Ty nie jesteœ gotowa?

10 zdań, które pomogą Ci
zatrzymać chłopaka przy sobie!

Mój pierwszy raz...

Szybki test:

Orzeszkowa w noweli „Dobra pani” krytycznie odnosi się do tak zwanego:
a) „wychowania feministycznego”
b) „wychowania kobiet”
c) „wychowania chłopskiego”
d) „wychowania salonowego”
Rozwiązanie

„Ofiary” dobroczynności majętnej Krzyckiej z noweli noweli „Dobra pani” trafiły:
a) do pracy w kuchni
b) na ulicę
c) do garderoby
d) na bruk
Rozwiązanie

Krzycka z noweli „Dobra pani” udzielała się w:
a) Towarzystwie Dam Dobroczynnych
b) Towarzystwie Dam Pomocnych
c) Towarzystwie Kobiet Filantropijnych
d) Towarzystwie Kobiet Dobroczynnych
Rozwiązanie

Zobacz inne artykuły:

„A... B... C...”
Streszczenie noweli „A... B... C...”
Czas i miejsce akcji noweli „A... B...C...”
Problematyka noweli „A...B...C...”
Charakterystyka Joanny Lipskiej
Styl i narracja w noweli „A...B...C....”
Znaczenie tytułu „A... B... C...”
Plan wydarzeń „A...B....C...”
Motywy literackie w noweli „A...B...C...”
Charakterystyka pozostałych bohaterów noweli „A...B...C...”
Problem zaborów i rusyfikacji - tło historyczne noweli „A...B...C...”
Najważniejsze cytaty z noweli „A...B...C...”

„Dobra pani”
Streszczenie noweli „Dobra pani”
Czas i miejsce akcji „Dobrej pani”
Problematyka „Dobrej pani”
Kompozycja i styl „Dobrej pani” Elizy Orzeszkowej
Charakterystyka Eweliny Krzyckiej
Charakterystyka panny Czernickiej
Charakterystyka Heli
Znaczenie tytułu „Dobra pani”
Plan wydarzeń „Dobrej pani”
Charakterystyka pozostałych bohaterów „Dobrej pani”
Motywy literackie w „Dobrej pani”
Najważniejsze cytaty z „Dobrej pani”

„Gloria victis”
Streszczenie noweli „Gloria victis” („R. 1863”)
Geneza cyklu „Gloria victis”
Problematyka noweli „Gloria victis”
Narracja w noweli „Gloria victis”
Kompozycja i styl (stylizacja mitologiczna i biblijna, styl baśni) w noweli „Gloria victis”
Romuald Traugutt - charakterystyka
Marian Tarłowski - - charakterystyka
Jagmin - charakterystyka
Anielka Tarłowska - charakterystyka
Znaczenie tytułu „Gloria victis” (podtytuł „R.1863”)
Motywy literackie w „Glorii victis”
Plan wydarzeń noweli „Gloria victis”
Powstanie styczniowe (1863 – 1864) - tło historyczne noweli „Gloria victis”
Romuald Traugutt jako bohater narodowy i czołowa postać noweli „Gloria victis” – szkic historyczny
Najważniejsze cytaty z „Glorii victis”

„Tadeusz”
Streszczenie noweli „Tadeusz” („Obrazek wiejski”)
Tadeusz – charakterystyka
Czas i miejsce akcji noweli „Tadeusz”
Problematyka noweli „Tadeusz”
Konstrukcja noweli „Tadeusz”
Znaczenie tytułu i podtytułu noweli „Tadeusz”
Charakterystyka pozostałych bohaterów noweli „Tadeusz”
Motywy literackie w noweli „Tadeusz”
Plan wydarzeń noweli „Tadeusz”
Najważniejsze cytaty z noweli „Tadeusz”

Inne
Biografia Elizy Orzeszkowej
Nowelistyka Orzeszkowej
Nowela jako gatunek. Wyznaczniki
Kalendarium twórczości Orzeszkowej
Echa powstania styczniowego w twórczości Elizy Orzeszkowej
Bibliografia





Tagi: