Nowele Orzeszkowej | inne lektury | kontakt | reklama | Wersja mobilna
streszczeniaopracowaniabohaterowieżycie i twórczość autoratest   
Jesteś w: Ostatni dzwonek -> Lektury -> Nowele Orzeszkowej

Znaczenie tytułu „Gloria victis” (podtytuł „R.1863”)

© - artykuł chroniony prawem autorskim autor: Ewa Petniak

„Gloria victis” w tłumaczeniu z języka łacińskiego oznacza „Chwała zwyciężonym”. Autorka ma tu na myśli powstańców – bojowników o wolność i niepodległość Polski, wszystkich tych, którzy wzięli udział w walkach. Fakt upadku powstania styczniowego (1863, niniejsza data stanowi także podtytuł utworu – „Rok 1863”, bo do niej odwołują się prezentowane wypadki22), nie oznacza, że wojownicy zostali pokonani, spełnili swoją powinność wobec ojczyzny, odnieśli moralne zwycięstwo. To świadczy o ich wielkości.

Nie wszyscy popierali insurekcję, ale ludność przyłączała się do działań bojowych, traktując udział w powstaniu jako patriotyczny obowiązek. Jeżeli walki się rozpoczęły, należało podjąć wyzwanie. Wielu poniosło wtedy śmierć, złożyło ofiarę z życia na ołtarzu wolności. Orzeszkowa przywołuje w noweli przykłady męczeństwa, opisuje tragiczną śmierć Tarłowskiego: „Nie było już w namiocie rannych ani lekarzy. Były tylko trupy w krwi broczące i jeszcze otrzymujące nowe rany, umilkłe albo w strasznym konaniu charczące. A pośrodku tego pola mordów dokonanych dokonywał się już ostatni. Na ostrzach, kilku pik osadzony i wysoko wzniesiony w powietrze mały Tarłowski twarz białą jak chusta wystawiał na rdzawoczerwony blask słońca. Męczeńska twarz ta, o umierających oczach, z czerwonym sznurkiem krwi od złotych włosów do ust, konwulsja wstrząsanych, poznała jednak przyjaciela (...)”

Nowela „Gloria victis” przypomina „zbeletryzowany” rapsod – żałobny utwór poetycki poświęcony bohaterom, sławiący wielkie czyny i wydarzenia, pełen patosu, o smutnej tonacji.


Pisarka mówi o bohaterstwie, męstwie i odwadze powstańców, o tym z jaką zaciekłością usiłowali bronić ojczystej ziemi. Wiele oddziałów, podobnych temu, któremu przewodził Romuald Traugutt na Polesiu litewskim, stacjonowało wówczas w innych lasach, a ich zadaniem było rozgromienie oddziałów wroga. Były to bojówki partyzanckie. Orzeszkowa w „Glorii victis” opiewa heroizm walczących, oddaje hołd powstańcom i powstaniu styczniowemu. Historię „przyozdabia” w wieniec chwały. Ową chwałę poległych głosi wiatr, zniekształcając szum strumienia czasu „vae victis – biada zwyciężonym” oznaczającego zapomnienie. Piaszczysty kurhan kryjący ciała zabitych od dawna popadł w niepamięć. Nikt go nie odwiedzał, prócz leśnej zwierzyny i dzikich ptaków. Nazwiska martwych żołnierzy utonęły w czasie: „Czasem na te grobowce zlatywały stada wron lub kawek, krakaniem grobowym powietrze napełniając, albo w królewskiej postawie zatrzymał się wśród nich jeleń wspaniały, przebiegło stado kóz płochliwych, drobny zając przemknął , znacząc na śniegu zygzaki ciemnych śladów. Płynęły wiosny za wiosnami, zimy za zimami...”


Wiatr słucha opowieści drzew, które przywołują w swojej ponadczasowej pamięci tragiczne wydarzenia 1863 roku. Wspominają bitwę i powstańców. Wypowiadają się patetycznym tonem, podkreślając tym samym rangę zdarzeń. Wietrzny przybysz zamierza głosić chwałę poległych, roznieść ją po świecie, przekazać przyszłym pokoleniem.



On chce TO zrobić,
a Ty nie jesteœ gotowa?

10 zdań, które pomogą Ci
zatrzymać chłopaka przy sobie!

Mój pierwszy raz...

Zobacz inne artykuły:

„A... B... C...”
Streszczenie noweli „A... B... C...”
Czas i miejsce akcji noweli „A... B...C...”
Problematyka noweli „A...B...C...”
Charakterystyka Joanny Lipskiej
Styl i narracja w noweli „A...B...C....”
Znaczenie tytułu „A... B... C...”
Plan wydarzeń „A...B....C...”
Motywy literackie w noweli „A...B...C...”
Charakterystyka pozostałych bohaterów noweli „A...B...C...”
Problem zaborów i rusyfikacji - tło historyczne noweli „A...B...C...”
Najważniejsze cytaty z noweli „A...B...C...”

„Dobra pani”
Streszczenie noweli „Dobra pani”
Czas i miejsce akcji „Dobrej pani”
Problematyka „Dobrej pani”
Kompozycja i styl „Dobrej pani” Elizy Orzeszkowej
Charakterystyka Eweliny Krzyckiej
Charakterystyka panny Czernickiej
Charakterystyka Heli
Znaczenie tytułu „Dobra pani”
Plan wydarzeń „Dobrej pani”
Charakterystyka pozostałych bohaterów „Dobrej pani”
Motywy literackie w „Dobrej pani”
Najważniejsze cytaty z „Dobrej pani”

„Gloria victis”
Streszczenie noweli „Gloria victis” („R. 1863”)
Geneza cyklu „Gloria victis”
Problematyka noweli „Gloria victis”
Narracja w noweli „Gloria victis”
Kompozycja i styl (stylizacja mitologiczna i biblijna, styl baśni) w noweli „Gloria victis”
Romuald Traugutt - charakterystyka
Marian Tarłowski - - charakterystyka
Jagmin - charakterystyka
Anielka Tarłowska - charakterystyka
Znaczenie tytułu „Gloria victis” (podtytuł „R.1863”)
Motywy literackie w „Glorii victis”
Plan wydarzeń noweli „Gloria victis”
Powstanie styczniowe (1863 – 1864) - tło historyczne noweli „Gloria victis”
Romuald Traugutt jako bohater narodowy i czołowa postać noweli „Gloria victis” – szkic historyczny
Najważniejsze cytaty z „Glorii victis”

„Tadeusz”
Streszczenie noweli „Tadeusz” („Obrazek wiejski”)
Tadeusz – charakterystyka
Czas i miejsce akcji noweli „Tadeusz”
Problematyka noweli „Tadeusz”
Konstrukcja noweli „Tadeusz”
Znaczenie tytułu i podtytułu noweli „Tadeusz”
Charakterystyka pozostałych bohaterów noweli „Tadeusz”
Motywy literackie w noweli „Tadeusz”
Plan wydarzeń noweli „Tadeusz”
Najważniejsze cytaty z noweli „Tadeusz”

Inne
Biografia Elizy Orzeszkowej
Nowelistyka Orzeszkowej
Nowela jako gatunek. Wyznaczniki
Kalendarium twórczości Orzeszkowej
Echa powstania styczniowego w twórczości Elizy Orzeszkowej
Bibliografia





Tagi: