Problematyka noweli „Tadeusz” ostatnidzwonek.pl
      Nowele Orzeszkowej | inne lektury | kontakt | reklama | Wersja mobilna
streszczeniaopracowaniabohaterowieżycie i twórczość autoratest   

Jesteś w: Ostatni dzwonek -> Lektury -> Nowele Orzeszkowej

Problematyka noweli „Tadeusz”

Utwór prezentuje jeden dzień z życia zwyczajnej chłopskiej rodziny. Matka – Chwedora przystępuje do codziennych gospodarskich zajęć, budzi syna i wspólnie przygotowują się do wyprawy do dworu. Ma tam pracować przy odchwaszczaniu ogrodu zamożnego pana. Tymczasem Klemens - mąż Chwedory wyruszył już do orki – pracuje jako parobek. Kobieta musi zabrać chłopca ze sobą. Idąc, przystają u stóp kapliczki i chwilę się modlą. Tadeusz podziwia przyrodę, Chwedora błaga Opatrzność o opiekę nad synem. Spotkany w drodze Klemens, przekomarza się z jedynakiem. Gdy docierają do posiadłości ekonoma, matka zajmuje się pracą, a Tadeusz zostaje bez opieki. Dworskie panny zrywają kwiaty, kobiety plewią, nikt nie zwraca uwagi na dziecko, a to stara się urozmaicać sobie czas: goni sikorkę, ściga wróble, objada się dojrzewającym grochem, zrywa kwiaty i niepostrzeżenie wpada do błyszczącej sadzawki. Tonie.

Krótki i tragiczny los małego chłopca to dla Orzeszkowej tylko szkic społecznej perspektywy oraz błysk prawdy ukazującej sens ogólniejszych spraw. Dramat dziecka i niewypowiedziany przez pisarkę dramat jego rodziny podkreśla fakt, że Tadeusz był długo oczekiwanym synem. Przyszedł na świat niczym „anioł pokoju” pomiędzy jego matką a ojcem. Klemens, dzięki narodzinom potomka płci męskiej, bardziej szanował żonę i całkowicie zaniechał picia alkoholu. Mąż i żona dzięki dziecku zbliżyli się do siebie.

[nr]„Tadeusz, syn parobka dworskiego i Chwedory, dziecko ruchliwe i ciekawe świata, którego rodzice zajęci pracą na pańskim polu nie są w stanie upilnować, wpada do sadzawki i tonie. Ciężka praca Chwedory uniemożliwia jej odpowiednią opiekę nad dzieckiem, panny zaś z dworu, które mogłyby zaopiekować się dziećmi wiejskimi w ciężki czas polowych prac – celebrują zajęcia, których społeczny sens może być kwestionowany. Opowiadanie to, ogromnie oszczędne w słowach, sugeruje takie właśnie wnioski. Zapracowana matka, tonące dziecko i widniejące w dali szlachcianki oto elementy scenerii przemawiające za powyższą interpretacją.” (J. Detko, Eliza Orzeszkowa, Warszawa 1971)[/nr]


Pisarka ponownie uaktualniła problematykę społeczną oraz tematykę dziecięcą. Obydwie perspektywy przenikają się wzajemnie. Oto ubogi, mały wiejski chłopiec ginie w tragicznych okolicznościach, gdy jego matka ciężko pracuje, tymczasem dworskie dziewczęta zrywają kwiaty w ogrodzie. Temat pracy nieustannie powraca w twórczości Orzeszkowej. W noweli „Tadeusz” praca „organizuje” życie ludności wiejskiej: kobiet i mężczyzn, tylko szlachcianki nudzą się, zrywają kwiaty, chronią przed słońcem. Autorka sugestywnym obrazem podkreśla bezużyteczność ich działań, krytykuje „bezczynną” postawę.

Tadeusz w takiej sytuacji jest całkowicie zdany na siebie, ale w jego małej główce, podczas zrywania kwiatów rodzą się myśli o bukiecie dla jednej z dworskich panienek, żadna z nich jednak nie pomyśli o pozbawionym opieki małym chłopcu. Szczególnej wymowy nabiera także akt zawierzenia dziecka opiece boskiej: „Podnosiła wciąż dziecko wysoko, najwyżej jak tylko mogła, i nie mówiąc nic, niewyraźną może myślą błagała Najświętszą, aby je miała w swojej opiece.”

Jego późniejsza, dramatyczna śmierć jest milczącym oskarżeniem obojętnej Opatrzności, podobnie jak oskarżeniem ludzi w wyższych sfer jest bezczynność dziewcząt. Zaznacza się także odległość tych dwóch obojętnych światów. Zawieszony gdzieś między nimi ginie mały Tadeusz: „Nad kipiącym morzem kwitnącego, miłosnego, rozśpiewanego, olśniewającego życia wznosił się z jednej strony cienisty ganek dworski, z drugiej kapliczka ze świętym posągiem. (...) Przed gankiem kobieta rwąca róże i georginie z dala świeciła licem i rękami białymi jakoby śnieg. W niszy kapliczki korona świętego posągu jaśniała i promieniała jak zawieszona w powietrzu gwiazda świetna i nieruchoma.”

strona:    1    2  



On chce TO zrobić,
a Ty nie jesteś gotowa?

10 zdań, które pomogą Ci
zatrzymać chłopaka przy sobie!

Mój pierwszy raz...

Zobacz inne artykuły:

„A... B... C...”
Streszczenie noweli „A... B... C...”
Czas i miejsce akcji noweli „A... B...C...”
Charakterystyka Joanny Lipskiej
Problematyka noweli „A...B...C...”
Znaczenie tytułu „A... B... C...”
Styl i narracja w noweli „A...B...C....”
Charakterystyka pozostałych bohaterów noweli „A...B...C...”
Motywy literackie w noweli „A...B...C...”
Plan wydarzeń „A...B....C...”
Problem zaborów i rusyfikacji - tło historyczne noweli „A...B...C...”
Najważniejsze cytaty z noweli „A...B...C...”

„Dobra pani”
Streszczenie noweli „Dobra pani”
Czas i miejsce akcji „Dobrej pani”
Charakterystyka Heli
Charakterystyka panny Czernickiej
Charakterystyka Eweliny Krzyckiej
Kompozycja i styl „Dobrej pani” Elizy Orzeszkowej
Problematyka „Dobrej pani”
Znaczenie tytułu „Dobra pani”
Motywy literackie w „Dobrej pani”
Charakterystyka pozostałych bohaterów „Dobrej pani”
Plan wydarzeń „Dobrej pani”
Najważniejsze cytaty z „Dobrej pani”

„Gloria victis”
Streszczenie noweli „Gloria victis” („R. 1863”)
Geneza cyklu „Gloria victis”
Anielka Tarłowska - charakterystyka
Jagmin - charakterystyka
Marian Tarłowski - - charakterystyka
Romuald Traugutt - charakterystyka
Kompozycja i styl (stylizacja mitologiczna i biblijna, styl baśni) w noweli „Gloria victis”
Narracja w noweli „Gloria victis”
Problematyka noweli „Gloria victis”
Znaczenie tytułu „Gloria victis” (podtytuł „R.1863”)
Motywy literackie w „Glorii victis”
Plan wydarzeń noweli „Gloria victis”
Powstanie styczniowe (1863 – 1864) - tło historyczne noweli „Gloria victis”
Romuald Traugutt jako bohater narodowy i czołowa postać noweli „Gloria victis” – szkic historyczny
Najważniejsze cytaty z „Glorii victis”

„Tadeusz”
Streszczenie noweli „Tadeusz” („Obrazek wiejski”)
Tadeusz – charakterystyka
Czas i miejsce akcji noweli „Tadeusz”
Konstrukcja noweli „Tadeusz”
Problematyka noweli „Tadeusz”
Charakterystyka pozostałych bohaterów noweli „Tadeusz”
Znaczenie tytułu i podtytułu noweli „Tadeusz”
Motywy literackie w noweli „Tadeusz”
Plan wydarzeń noweli „Tadeusz”
Najważniejsze cytaty z noweli „Tadeusz”

Inne
Biografia Elizy Orzeszkowej
Nowelistyka Orzeszkowej
Nowela jako gatunek. Wyznaczniki
Kalendarium twórczości Orzeszkowej
Echa powstania styczniowego w twórczości Elizy Orzeszkowej
Bibliografia





Tagi: