Motywy literackie w noweli „Tadeusz” ostatnidzwonek.pl
      Nowele Orzeszkowej | inne lektury | kontakt | reklama | Wersja mobilna
streszczeniaopracowaniabohaterowieżycie i twórczość autoratest   

Jesteś w: Ostatni dzwonek -> Lektury -> Nowele Orzeszkowej

Motywy literackie w noweli „Tadeusz”

Motyw dziecka

Tytułowy bohater ma ponad dwa lata i cechuje go szczególna ciekawość i chęć poznawania świata - jak przystało na wszystkie maluchy w tym wieku. Fascynuje go otaczająca rzeczywistość. Podziwia przyrodę, każdy jej „twór” wart jest uwagi: mała sikorka, wróble, kwiaty maku, niezapominajki. Świat jednak skrywa wiele niebezpieczeństw, o których malec nie wie. Gdy matka chłopca ciężko pracuje, on wciela się w rolę mini naukowca, badacza i sam zamierza odkrywać uroki otoczenia. Rodzicom brakuje czasu, by być jego „przewodnikami”, dworskie dziewczęta wcale nie zauważają Tadeusza, wieśniaczki popędzane przez namiestnika, wyrywają zielsko. Nikt nie zaprząta sobie głowy dzieckiem, a ono zostaje samo, bez opieki. Nieszczęście, które mu się przytrafia, to przestroga przed podobnymi sytuacjami.

Motyw śmierci

Niewielka nowela Orzeszkowej traktuje o śmierci małego chłopca. Dziecko ginie w sposób tragiczny – przypadkiem tonie w sadzawce. Jego śmierć jest poniekąd konsekwencją poznawania świata – zaciekawiony Tadeusz ściga sikorkę, brnie przez „las maku”, zrywa błękitnookie niezapominajki i wpada do wody. Śmierć odbywa się w zupełnej ciszy i kontrastuje z pełnym życia krajobrazem: pracą w polu, nawoływaniami namiestnika, szumiącymi trawami, fruwającymi nad wodą ptakami. Przyroda pozostaje obojętna wobec faktu śmierci dziecka, podobnie posąg Najświętszej Panny, przed którym niedawno matka Tadeusza polecała syna opiece boskiej. Śmierć jawi się więc jako tragiczne fatum, wypełnienie niewiadomego przeznaczenia, można ją postrzegać również w kategorii procesu „wpisanego” w cykl natury.

Motyw rodziny

Przykładem rodziny w noweli Orzeszkowej są Chwedora, Klemens i ich jedyny syn – Tadeusz. Narodziny dziecka umocniły więzi małżeńskie między Chwedorą i Klemensem. Mężczyzna, zostawszy ojcem, począł bardzie szanować żonę, przestał również nadużywać alkoholu, zmienił się: „Jedynym było, po kilku latach małżeństwa przyszło na świat jako anioł pokoju, bo Klemens odkąd miał syna, szanować zaczął jego matkę i nigdy już pomiędzy nimi ani kłótni nie bywało, ani nawet trwogi o przyszłość. Ojciec dla miłości dziecka zaprzysiągł, że wódki ustami nie dotknie, i dotrzymał przysięgi.”


Rodzice kochają jedynaka, czasem karcą go, ale w ich uczuciach nie ma gniewu, jest za to troska i miłość. We trójkę tworzą obraz szczęśliwej rodziny, ich szczęście zniweczy jednak śmierć ukochanego dziecka.

Motyw pracy

Pisarka nawiązuje do pozytywistycznego postulatu pracy, wyobrażając ciężką pracę wiejskich kobiet oraz zajęcie parobka (orka). W tym kontekście umieszcza próżne dworskie damy, które swoją bezczynnością, „celebrowaniem” nieużytecznych zajęć przyczyniają się niejako do tragedii rodzinnej.

Motyw przyrody

Wizja przyrody w Tadeuszu jest wręcz sielankowa: „Na obszerne, szczelnie pozamykane budynki, na trawę zroszoną i wzdymającą się szorstkimi krzakami łopuchu, chrzanu i ostu, na klomby z przekwitłych bzów i kwitnących głogów, na białe ścieżki w różne kierunki śród zieleni wydeptane i otaczające dziedziniec niskie opłotki spadała olbrzymia, jednolita złota płachta słonecznego światła, cała drgająca miliardami iskier i w głębokiej ciszy powietrza rozśpiewana głosami niewidzialnie prawie poruszających się liści i niewidzialnych śród liści ptaków i owadów.” Bukoliczny obraz świata nie zapowiada katastrofy. Wśród przepysznego krajobrazu, polną drogą wędrują matka i dziecko. W trakcie wędrówki zatrzymują się przed święta figurą na modlitwę, a potem rozmawiają z napotkanym Klemensem. Wizerunek szczęśliwej rodziny współgra z pogodną wizją natury i świata, lecz harmonia ta zostaje zachwiana w momencie śmierci chłopca. Przyroda „nie reaguje” na nieszczęście, ale pozostaje ono szramą na jej nieskazitelnym uroku. W ten sposób tworzy się kontrast. Nagła śmierć dziecka deformuje piękno natury i nabiera tragicznego wyrazu.



On chce TO zrobić,
a Ty nie jesteś gotowa?

10 zdań, które pomogą Ci
zatrzymać chłopaka przy sobie!

Mój pierwszy raz...

Zobacz inne artykuły:

„A... B... C...”
Streszczenie noweli „A... B... C...”
Czas i miejsce akcji noweli „A... B...C...”
Charakterystyka Joanny Lipskiej
Problematyka noweli „A...B...C...”
Znaczenie tytułu „A... B... C...”
Styl i narracja w noweli „A...B...C....”
Charakterystyka pozostałych bohaterów noweli „A...B...C...”
Motywy literackie w noweli „A...B...C...”
Plan wydarzeń „A...B....C...”
Problem zaborów i rusyfikacji - tło historyczne noweli „A...B...C...”
Najważniejsze cytaty z noweli „A...B...C...”

„Dobra pani”
Streszczenie noweli „Dobra pani”
Czas i miejsce akcji „Dobrej pani”
Charakterystyka Heli
Charakterystyka panny Czernickiej
Charakterystyka Eweliny Krzyckiej
Kompozycja i styl „Dobrej pani” Elizy Orzeszkowej
Problematyka „Dobrej pani”
Znaczenie tytułu „Dobra pani”
Motywy literackie w „Dobrej pani”
Charakterystyka pozostałych bohaterów „Dobrej pani”
Plan wydarzeń „Dobrej pani”
Najważniejsze cytaty z „Dobrej pani”

„Gloria victis”
Streszczenie noweli „Gloria victis” („R. 1863”)
Geneza cyklu „Gloria victis”
Anielka Tarłowska - charakterystyka
Jagmin - charakterystyka
Marian Tarłowski - - charakterystyka
Romuald Traugutt - charakterystyka
Kompozycja i styl (stylizacja mitologiczna i biblijna, styl baśni) w noweli „Gloria victis”
Narracja w noweli „Gloria victis”
Problematyka noweli „Gloria victis”
Znaczenie tytułu „Gloria victis” (podtytuł „R.1863”)
Motywy literackie w „Glorii victis”
Plan wydarzeń noweli „Gloria victis”
Powstanie styczniowe (1863 – 1864) - tło historyczne noweli „Gloria victis”
Romuald Traugutt jako bohater narodowy i czołowa postać noweli „Gloria victis” – szkic historyczny
Najważniejsze cytaty z „Glorii victis”

„Tadeusz”
Streszczenie noweli „Tadeusz” („Obrazek wiejski”)
Tadeusz – charakterystyka
Czas i miejsce akcji noweli „Tadeusz”
Konstrukcja noweli „Tadeusz”
Problematyka noweli „Tadeusz”
Charakterystyka pozostałych bohaterów noweli „Tadeusz”
Znaczenie tytułu i podtytułu noweli „Tadeusz”
Motywy literackie w noweli „Tadeusz”
Plan wydarzeń noweli „Tadeusz”
Najważniejsze cytaty z noweli „Tadeusz”

Inne
Biografia Elizy Orzeszkowej
Nowelistyka Orzeszkowej
Nowela jako gatunek. Wyznaczniki
Kalendarium twórczości Orzeszkowej
Echa powstania styczniowego w twórczości Elizy Orzeszkowej
Bibliografia





Tagi: